05-04-05

105 (D) - Médecins Sans Gêne

Het verhaal ligt al lang op mijn lever. Tijdens het Tsunami-circus van januari jongstleden, en vooral bij de ge-exhibitioneerde media- en geld-geilheid van de mega-NGO's en de gevestigde "hulp"-organisaties borrelde het weer op. Gulle geculpabiliseerde Vlaamse schenkers (al of niet met fiscaal attest), je kan de hulp-organisaties ruwweg indelen in drie groepen. De eerste groep omvat de nieuwe missionarissen van het links geloof. Oude Mei-68 wijn in nieuwe zakken, de goeddoeners van het "anti-globalisme", de "bewustmaking" en de "structurele" veranderingen. Armoede is immers de schuld van het Kapitaal, en Globalisme is een nieuwe vorm van Imperialisme (zie de grijze boekjes van Lenin). Voor hen is 1989 gewoon een number, geen symbool van een failliet. Tijdens de rel rond Oxfam-Belgie, dat weigerde Tsunami-steun van het Vlaams Belang aan te nemen (maar niet vies was van de centen van individuele VB-kiezers: don't ask, don't tell), kwam die groep duidelijk op het voorplan. Rond de Indymedia sekte. Hun agenda is trouwens overgenomen door de EU(SSR) (Europese Unie van Socialistische Sovjet Republieken), maar daarover later meer.

De tweede groep wordt gevormd door de georganiseerde avonturiers-opportunisten. Met andermans geld schuimen ze de derde wereld af, in leuk uitgeruste 4x4 XUV gekoelde terreinwagens, de 19-inch laptop ferm onder de dikke nek geklemd, de macho-techno-versie van Moeder Theresa. Projecten, spreadsheets, rapportering, en vooral onkostennota's - en veel! Met professionele media-aanwezigheid in het donor-thuisland, want perceptie is het doel, en een goede perceptie levert (fiscaal aftrekbare) giften op, en via het multiplicator-effect ook Staatssteun, al of niet via het Koning Boudewijnfonds.

En tja, de derde groep, die is oubollig. Not-groovy, low-profile, arm. En totaal politiek incorrect voor onze Westerse maatschappij van de dood en het ongeloof, zowel als voor de nieuwe Che-missionarissen. Meewarige klungelaars in de rand, zeg maar. Ze doen mirakels met peanuts. De Kerkelijke groepen die zich ontfermen over de straatkinderen en de outlaws. Het Evangelische sausje krijg je erbij, maar hun agenda is tenminste open, en de centen komen (vaker) terecht waar ze moeten.


De plaats van handeling is Camiguin, een klein eiland voor de kust van Noord-Mindanao, Zuidelijke Filippijnen. De tijd van handeling is ergens in januari 2004. Het relaas zegt natuurlijk niks over de prachtige medische hulporganisatie die Artsen Zonder Grenzen (AZG) is. Ik zal het wel allemaal verkeerd begrepen hebben, zonder kennis van de werkelijke achtergronden en de spreadsheets, mission statements en doorlichtingscommissies.

Tom is een Canadees op jaren die het resort Secret Cove uitbaat in Yumbing, Camiguin, op één na (Pares - het Beverly Hills van Camiguin, voor de rich and famous) het duurste op het eiland. Zijn marketing is feilloos, en hij vangt heel wat Europese toeristen die 10 Euro per nacht een koopje vinden. Tom's bar is ook de verzamelplaats voor de zowat 100 Westerse expats die half- of full-time op Camiguin verblijven, tweederangs Kiplings die verslaafd zijn geworden aan de Tropen.

Een rustig blank koppeltje valt me op, om 2-3u in de namiddag rustig onder de nipa parasol nabij de turquoise zee gezeten. Meneer tijpt rustig op zijn prachtige 19" laptop (speelt hij Patience?), het vriendinnetje is verdiept in een roman, er wordt profijtig en genietend aan een fruitsapje en een Pasoa genipt. Ze zoeken geen contact en maken via hun houding duidelijk geen praatje te appreciëren. Ze bladeren niet ijverig in Lonely Planet, ze vragen geen info over de talrijke toeristische spots op het eiland, tricycle of jeepney tarieven en -tijden. Een pasgetrouwd stel in Zen-Buddhistische zelfcontemplatie dat voorlopig genoeg heeft aan zichzelf? Een overwerkt manager die met zijn faux-pas even een incognito incentive in de Tropen realiseert? Who cares. Mijn gevoel zegt echter dat het Vlamingen zijn, tja, op de duur ken je onze trekjes.

En dan is er die Filippijn alléén. Hij verveelt zich kennelijk stierlijk, en hij heeft een kamer helemaal voor zich. Heel ongebruikelijk. Filippijnen kiezen immers steeds de goedkopere resorts, zoals Caves en Jasmin-by-the-Sea, - en als ze al op vakantie gaan hokken ze met de hele familie in een éénpersoonskamer om kosten te sparen. En als het werkelijk rijken zijn, wel dan tonen ze hun rijkdom graag door in Pares uit te hangen. En hij _eet_ ook bij Tom, alléén aan een tafeltje. Merkwaardig. Tom's restaurant is te duur, zeker voor een Filippijn. Wijzelf lopen 200m naar de grote weg om voor 1/5 van de prijs in een baan-Carinderia seafood te gaan smullen (Tom serveert alleen blik in groenten, sauerkraut, en porc).

Na een paar dagen is er een incident. Mijn (toenmalige) Filippijnse vriend wil de WC (CR - Comfort Room) van het restaurant gebruiken, maar de "Vlaming" zit er al op, en hij heeft vergeten de deur op slot te doen. Mijn vriend excuseert zich diplomatisch, I'm sorry, it's my fault. Waarop de "Vlaming", gezeten op zijn porceleinen troon, mijn vriend begint uit te schelden: of course it's your fault en nog meer fraais dat op zijn minst van een totaal gebrek aan culturele empathie getuigt, op zijn meest van een kolonialistische racistische instelling. Is het dan toch geen "Vlaming" maar een extreemrechtse Beier die zich even straffeloos kan laten gaan in untermenschenland?

I think he's from your country zegt mijn vriend verontwaardigd, en mijn nieuwsgierigheid en vooral plaatsvervangende schaamte is gewekt. Have a look at the parking Hugo, his car is there! Een auto? Met een B-nummerplaat? In de Filippijnnen? Je moet wel gek zijn, in een land waar het publiek vervoer veilig, luxueus, frequent en spotgoedkoop is. Een look op de car zegt voldoende. Een superluxueuze 4x4 XUV turbodiesel 9-zitter monovolume, versie strong airco, fully loaded. En op beide voorportieren "MSF, Médecins Sans Frontières, Belgique". Op zijn minst zet ik dit arrogant heerschap even fijntjes op zijn plaats. Dus vervoeg ik hem wat later bij zijn laptop, zijn faux-pas en zijn Pasoa.

Het was inderdaad Patience. En meneer is van Antwerpen. Een ongeluk komt blijkbaar nooit alleen. En meneer is inderdaad Arts Zonder Grens.
En wat doet meneer zoal op Camiguin? Wel, meneer is op rondreis in de Filippijnen om de uitrusting van de plaatselijke hospitalen te inventariseren, zeg maar de spateltjes en de stethoscopen tellen. Een erg nobel doel natuurlijk, want dan weet je hoeveel spateltjes en stethoscopen je met een C-130 op staatskosten moet opsturen om de arme "negertjes" in de tropische brousse diep in de keel te kijken. En het was deze Antwerpse Arts Zonder Grens natuurlijk ontgaan dat de Filipino's zelf uitstekende bedrijven van medisch materiaal en geneesmiddelen hebben die perfecte stethoscopen, spateltjes, antibiotica en anti-coagulantia fabriceren aan 1/10 van de Westerse prijs, en dat hun medische opleiding vaak op hetzelfde peil staat als de Westerse. Filippijnnse dokters zijn namelijk heel gegeerd in de VS en het UK, net zoals Indiase, en ze zijn niet beroerd om voor het slechtbetalende NHS (National Health Service, U.K.) te werken.

Meneer dokteur heeft vroeger gewerkt in een Afrikaans land en dat was mooier en avontuurlijker dan de Filippijnen, dixit. Het vriendinnetje kijkt even op van haar romannetje en knikt volmondig ja. Volgen een paar smakelijke anecdotes van hoe tof werken voor AZG (pardon, MSF) wel is, vooral in Zanzibar (? dacht ik) waar je nog echt in de negertjes kan snijden en ervaring opdoen.
Ach zo. En waar komt meneer dan nu vandaan met zijn glimmend gekoelde autobus op shiny alle-terrein banden? Met de ferry vanuit het 1000km verre Manila.
Weet meneer dan niet dat hij op die manier 4 reisdagen verliest, dat de fare met auto een veelvoud is van een simpel vliegtuigticket met Cebu Airlines dat hem op slechts 3 uur in Camiguin brengt, en dat hij vervolgens het enige hospitaal in Mambajao (hoofdstad, nu ja, hoofddorp van Camiguin) kan bereiken via tricycle aan 5 Pesos (8 Eurocent) per rit? En dat een verblijf van 3-4 dagen dus niet echt nodig is?
Een eerste koele blik is mijn beloning, de dame schuifelt even zenuwachtig en verveeld over en weer op haar comfortabele strandstoel. Ach ja, sorry, AZG kan waarschijnlijk geen 2 vliegtuigtickets verantwoorden in haar boekhouding, maar wel een leasing-auto die 10x meer kost. Waarin je dan wel je gezellin kan meenemen, en geen Brusselse haan met-of-zonder spreadsheet die over de onkostennota kraait. Een tricycle-driver levert trouwens ook geen factuur af.

Dan maar praten over het verkeer. Benevens het weer altijd een "veilig" onderwerp voor een Vlaming.
Vind je het niet gevaarlijk om hier in de Filippijnen rond te rijden?. De blik verheldert weer, het Antwerps snoeversinstinct komt boven.
Ik zou het niet weten, ik heb mijn prive-chauffeur mee - wink. O ja, de Filippijn alleen die de hele dag wat verveeld rondhangt, in een apart verblijf slaapt, en het voor de rest een prachtjob lijkt te vinden. De suggestie dat AZG heel wat geld kan uitsparen wanneer meneer _zonder_ zijn vriendinnetje op dienstreis zou gaan, en met de chauffeur in één kamer slapen, was - hoe vriendelijk ook opgeworpen - is blijkbaar iets te veel. Er werd me koudweg meegedeeld dat het gesprek nu beëindigd was. Het voorstel dat ik voor AZG volgende keer de spateltjes zou gaan tellen in Mambajao, op 1 dag, en voor 10 Pesos reisvergoeding werd lijzig genegeerd. Had meneer zijn Patience tegen de Intel-Inside 19" laptop misschien verloren? Zoals bekend kunnen Antwerpenaars slecht tegen hun verlies. De vraag waarom het overwegend door Vlaams geld gesponsorde AZG persé met een Franstalige tekst op beide voorportieren moet rondrijden kon helaas niet meer worden gesteld.

Dan maar mijn vriend afgestuurd op de chauffeur, en de conversatie verliep in het Tagalog (Filipino - het dialect van Manila dat tot eenheidstaal in de Filippijnen is uitgeroepen). Het kwam er op neer dat die inderdaad een prachtjob had. Zeker in dit land met een hoge endemische werkloosheid. En het werkschema was very light en de pay was very good. Good for him. De conversatie duurde echter niet lang. De Arts Zonder Grens had er vanop zijn luie strandstoel geen goed oog in dat twee Filippijnse untermenschen met mekaar zaten te praten in een taaltje dat zijn Antwerps te boven ging, en dat de "dader" van het WC-incident blijkbaar mijn vriend was. De chauffeur werd dan ook gedecideerd spreekverbod met ons opgelegd.

De volgende dag verdween het gezelschap met de glimmende 4x4, waarschijnlijk nieuwe verre avontuurlijke horizonten tegemoet, nog meer spreadsheets en onkostennota's.
Tussen haakjes meneer dokteur, het was jouw fout, jij had de deur van het WC op slot moeten doen. Het afscheidszinnetje werd arrogant genegeerd, het vehikel loste op in een stofwolk. Het is maar dat je weet waar je centen naartoe gaan als je nog eens stort aan AZG (pardon, MSF).


Een gelijkluidend verhaal ontvangen van een vriend in Myanmar (Birma):

(Wat aangeduid is in het rood, is niet geschikt om te publiceren. Ik wil ooit nog terug naar Myanmar. Aan twee van mijn vrienden is een visum geweigerd op basis van wat ze op hun website hadden gepubliceerd.)

Zondag xx xxx 2003 in Sittwe (Rakine state, in Birma/Myanmar):
Na een vijf uur durende boottocht vanuit Mrauk-U in Sittwe aangekomen. Er is geen weg over land naar Sittwe, de enige verbinding is via de rivier. Sittwe ligt aan de Golf van Bengalen op 40 km van de grens met Bangladesh.

Zoals in de meeste provinciesteden in Myanmar zijn er in Sittwe twee hotels:
1. het Noble hotel in het centrum van de stad, eigenaar is U Hlaing Myint
2. het Sittwe hotel, groter en met meer luxe, langs het strand, staatseigendom.

Omdat we het militaire regime niet willen steunen, logeren we in het Noble hotel. Maar omdat het Sittwe hotel geleid wordt door een ex-majoor, een goede kennis van xxx, de vader van xxx, onze bijzonder vriendelijke gids willen we daar ook eens gaan kijken. Bij aankomst zien we dat pal voor de deur een imposante witte 4x4 SUV staat met op de deur een sticker "MSF-AZG". Die staat daar al een hele tijd en blijkbaar ongebruikt hij het afdak voor de ingang van het hotel als garage. Ik zeg tegen mijn vrouw "zie die daar nu staan, wa nen dikke nek".

De AZG man is niet te zien. Wanneer de hoteldirecteur xxx herkent, begroet hij ons bijzonder hartelijk. We krijgen een drankje aangeboden, hij toont ons het hele hotel, de kamers en alle faciliteiten. Als ik voorzichtig naar de prijs van een kamer informeer dan lacht hij mijn vraag weg met de woorden: "vrienden van xxx, die logeren hier gratis".

Ik heb hem niet verteld dat ik niet bepaald een vriend van het regime was en dat ik van plan was om drie dagen later met yyy te gaan spreken.

Het hele hotel was groot en luxueus maar helemaal leeg. Er waren geen gasten. Plots loopt er een westerling in de richting van de AZG-jeep. Als ik hem aanspreek in het engels, hoor ik aan zijn tongval dat hij Nederlander is. Ik vroeg hem om wat te vertellen over de plaatselijke projecten maar daar ging hij niet op in, hij "had haast" en wilde weg. Ik vermoed dat zijn project wat te maken had met de Rohingya-moslims. De grote meerderheid in Myanmar zijn Boeddhisten, zij lusten de moslims niet en worden daarin gesteund door het militair regime in Myanmar.

Toen we de dag daarna daar voorbijreden stond de grote witte jeep weer uit de zon, op de vaste plaats voor de ingang.

In Noord-Oost Myanmar, ten Noorden van KyengTong heb ik talloze lepralijders gezien. Malaria en Tuberculose komen daar nog heel veel voor. Bij sommige stammen hebben de kinderen tot 14 jaar en ouder helemaal geen kleding.
AZG heb ik daar niet gezien. In KyengTong heb ik de vicaris generaal van het bisdom gesproken. De katholieke kerk in Myanmar is ontstaan uit missieposten opgericht door Italiaanse paters. Het plaatselijke ziekenhuis wordt er samen beheerd door Katholieken en Boeddhisten.

Ik betwist niet dat AZG in Myanmar goed werk levert -dat zou best kunnen, ik kan dat niet beoordelen- maar ik weet wel heel zeker dat andere organisaties in Myanmar veel efficiënter omspringen met onze steun.


Foto: (klikken om te vergroten) Ergens op een strand in Mindanao, maart 2005.

14:53 Gepost door VH | Permalink | Commentaren (1) |  Facebook |

Commentaren

hmmmm Wel, bedankt voor de info.

Gepost door: The Outlaw Michael Cosyns | 05-04-05

De commentaren zijn gesloten.